Açık Kaynak Lisansları
Açık kaynaklı yazılımlar her geçen gün daha da yaygınlaşıyor. Artık herkes açık kaynaklı yazılımlarla karşılaşıyor, en basit örnek Android işletim sistemi. Bugün sadece bireysel geliştiriciler değil, dev şirketler de (örneğin Google, Meta, Microsoft) açık kaynak projelerine büyük yatırımlar yapıyor.
Eğer siz de açık kaynaklı bir yazılım, kütüphane ya da iskelet (framework) geliştirmek istiyorsanız ya da açık kaynaklı bir yazılım kullanacaksanız lisanslama hakkında bir şeyler öğrenmelisiniz. Bu yazımda kısaca revaçta olan açık kaynak lisanslarından bahsedeceğim. Ayrıca, hangi lisansın hangi durumlarda daha uygun olabileceğine dair kısa ipuçları da ekledim.
Açık Kaynak Lisanslarının Faydaları
Konuya girmeden önce, açık kaynaklı lisansların faydalarına kısaca değineceğim. Açık kaynak lisansları, özel izin istemeksizin bir projeye katkıda bulunmayı kolaylaştıran yetkilerdir. Yazılan yazılımın kolayca paylaşılmasını ve ortadaki bürokratik engellerin kalkmasını sağlar.
Ayrıca paylaşılan yazılımın yazarını koruyarak yazarın yaptığı katkıların unutulmamasını sağlar. Bunun yanında, lisanslar hem projeye güven kazandırır hem de ekosistemde sürdürülebilir bir topluluk oluşmasına yardımcı olur.
GNU General Public License
GNU çokça kullanılan bir lisans olup aşağıdakileri sağlar.
- Kopyalayabilirsiniz.
- Dağıtabilirsiniz.
- İstediğiniz değişiklikleri yapabilirsiniz.
- Yazılımın her yeni versiyonu bu lisansı kullanmak zorundadır.
GPL lisansları “copyleft” yaklaşımını benimser; yani, değiştirilmiş sürümler de aynı lisansla paylaşılmalıdır. Bu, yazılım özgürlüğünü koruyan güçlü bir mekanizmadır.
BSD License
Genel itibariyle GNU lisansına benziyor ama yeni bir lisans ile ürünü tekrar dağıtabilirsiniz. BSD, geliştiricilere daha fazla esneklik sağlar; ticari kullanımda kısıtlamaları minimumdur. Bu nedenle özellikle startup ve ticari projelerde sıkça tercih edilir.
MIT License
En çok kullanılan lisanslardan biridir diye tahmin ediyorum. Aşağıdaki özelliklere sahiptir.
- Yazılımı dağıtabilirsiniz.
- Yazılımı satabilirsiniz ve kaynak kodunu sağlamak zorunda değilsiniz.
- Kaynak kodunu alan herkes değiştirebilir, yeni versiyonlarını yayınlayabilir.
- Ticari olarak kullanabilirsiniz.
MIT lisansı, “en basit ama en yaygın” lisans olarak bilinir. Yalnızca orijinal yazarın sorumluluk kabul etmediğini belirten kısa bir ibare içerir.
Apache License
Apache lisansı aşağıdakileri sağlar.
- Tüm kopyaları, değiştirilmiş veya değiştirilmemiş, lisansın bir kopyası eşliğinde dağıtılabilir yada kullanılabilir.
- Bütün değişiklikler, değiştirilmiş olarak işaretlenmelidir.
- Ticari olarak kullanabilirsiniz.
Ayrıca, Apache 2.0 lisansı patent koruması sağlar. Bu, yazılımınızın yasal açıdan daha güvenli olmasını sağlar.
Creative Commons
Bu lisans türleri çok gözde değildir. Bu lisans türleri 4 farklı şekilde karşımıza çıkabilir:
- (Attribution) BY
- Share-Alike (SA)
- Non-Commercial (NC)
- No-Derivative (ND)
Creative Commons genellikle yazılımlar için değil; dokümantasyon, blog yazıları, fotoğraflar veya videolar gibi içerikler için uygundur. Yazılım projelerinde bu lisanslar yerine genelde MIT veya Apache önerilir.
Aşağıda lisanslar için hazırladığım tabloyu veriyorum.
| Lisans | Yapabilecekleriniz | Yapamayacaklarınız | Zorunda Olduklarınız | En Uygun Senaryo | Notlar |
|---|---|---|---|---|---|
| GNU GPL | Dağıtım, değişiklik, ticari kullanım | Özel lisansla kapalı olarak yeniden dağıtamazsınız | Türevleri aynı lisansla paylaşma (copyleft) | Topluluk öncelikli özgür yazılımlar | Copyleft güçlüdür; lisans uyumluluğuna dikkat |
| MIT | Dağıtım, satış, değişiklik, ticari kullanım | Yazarı sorumlu tutamazsınız | Telif ve lisans metnini koruma | Basit kütüphaneler, JS/TS paketleri | Minimal şartlar; çok yaygın |
| Apache 2.0 | Dağıtım, değişiklik, ticari kullanım | Yazar/katkıcı isimlerini izinsiz pazarlama amacıyla kullanamazsınız | Telif, lisans metni, değişiklik bildirimi | Kurumsal projeler, patent riski olan alanlar | Patent koruması sağlar; güvenli kurumsal tercih |
| BSD (2/3-Clause) | Dağıtım, değişiklik, ticari kullanım | Orijinal telif bildirimlerini kaldıramazsınız | Telif bildirimi ve feragatnameyi koruma | Akademik veya kurumsal sistem araçları | MIT’e benzer; bazı varyantlarda ek madde bulunur |
| Creative Commons (BY/SA/NC/ND) | İçerik kopyalama/dağıtım; türev (BY/SA) | NC’de ticari kullanım yok; ND’de türev çalışma yok | Atıf (BY), aynı lisansla paylaş (SA) | Dokümantasyon, blog, medya içerikleri | Yazılım için değil, içerik için uygundur |
Lisanslama Nasıl Yapılır?
Lisanslamak için yapmanız gereken, lisansınızın tam kopyasını projenizin içine LICENSE adlı bir dosyaya koymaktır. Bunu haricinde yazılan her dosyanın başına lisans bilgisini koymak faydalıdır. Ayrıca GitHub veya GitLab gibi platformlarda lisans seçeneğini depo oluştururken eklemek, görünürlüğü ve güveni artırır.
Açık kaynak sadece bir yazılım modeli değil, aynı zamanda bilgi paylaşımı kültürüdür. Doğru lisansı seçmek, hem projenizin büyümesini hem de emeğinizin korunmasını sağlar. Daha fazla bilgi için:
Açıklamalar çok yetersiz.Hele ki şu cümle beni benden aldı : “Bu lisans, yazılımla ne isterseniz onu yapabilirsiniz demektedir.”
Hemm, bu yazıyı referans olsun diye yazmamıştım ama yukarıda belirttiğiniz cümle biraz eğlenceli olmuş, düzeltiyorum. Eksik gördüğünüz noktaları belirtirseniz düzeltebilirim. Yorumlarınızı bekliyorum. Teşekkürler.
Bu konu hakkında bilgi edinmek için iyi bir kaynak olmuş.
Lisanslamak için gerekli olan herşey var, teşekkürler.
Yorumu dikkate aldığınız için teşekkürler,şuan çok daha iyi olmuş.
merhaba hocam öğrenmek istediğim.
Mozilla Public License (MPL) hakkında bilgi veririmisiniz kullanım şartları.
mümküse lütfen madde madde
sallıyorum..
herkez kullana bilir,yada kullanamaz
değiştirebilir,yada değiştiremez
değiştirip satabilir,yada satamaz
eger bu lisansı kullanırsan şu maddeyi en alta ekleyecen yada bize geri bildirim yapcan felan tarzı bahsedermisiniz.
şimdiden teşekkürler.
Merhaba Yusuf bey, anlatımınız açıklayıcı olmuş. Teşekkürler.
Peki diyelim ki bir WordPress tema geliştirdik. Ancak bu temayı satmayı ya da dağıtmayı düşünmüyoruz. Sadece kendi şirketimizin sitelerinde ve/veya müşterilerimizin siteleri için kullanmak istiyoruz. Yani sadece kendimiz kullanmak istiyoruz. Bu durumda hangi lisansı tercih etmeliyiz? İlaveten iznimiz olmaksızın kullanıldığında ya da dağıtıldığında hak iddia edebilmemiz için nasıl bir yol izlemeliyiz?
Merhabalar Mustafa bey,
Bu durumda ticari bir lisans kullanmanızı öneririm. Temanın kaynak kodlarında “All rights reserved ©” ibaresi geçen bir başlığınız olursa kodunuzu kolaylıkla koruyabilirsiniz. İşin yasal boyutu hakkında çok az bilgim var. Mahkemenin alacağı süre ve süreç ülkeden ülkeye değişmekle beraber tahminen bu işler en kolay Amerika Birleşik devletlerinde olur.
Teşekkürler,
[…] Kaynak: TechCrunch | Yusuf Aytaş […]
Elinize saglık
Bu açıklamalardan şunu anlayabilir mıyız Android marketten bir uygulama indirip onun üzerinde revizyon yapıp kendi uygulamamız gibi piyasaya sürüp para kazanabilirmiyiz demek oluyor?
BSD ile GPL lisanslarını bir daha araştırmanızı öneriyorum. Çünkü genel olarak aynı şeyler değiller.
Merhaba. Apachi 2.0 lisansı altında bulunan ikonları Android uygulamamın çeşitli sayfalarında kullanmak istiyorum. Lisans açısından ne yapmalıyım?
Merhaba Nihat bey,
Uygulamanızın hakkında kısmında kullandığınız lisansları listeleyebilirsiniz. Bunu yaptığınız takdirde bir problem olacağını düşünmüyorum.
Teşekkürler,
Elinize sağlık Yusuf hocam, makalenizi okudum yalnız açık kaynak kodlu ürünümü (tamamı kendi projem) lisanslamak için ne yapmam nereye başvurmam gerektiğini bulamadım. Telifini korumaya almak için önce türkiyede patenti mi almalıyım?
Benim asıl öğrenmek istediğim şey. Benim yazılımım olan Açık kaynak kodlu (ileride paket olacak olan) bir yazılımım var. Ben Bu yazılımı nasıl Açık kaynak Kodlu lisansını elde edebilirim? bunun için aşamalarını merak ediyorum.
Burada genel bilgiler verilmiş , açıklamalarınız için teşekkürler. Lakin her lisans örneğinin nasıl elde edileceği konunda bir açıklamaya rastlamadım.
Bu konuda da bilgi verebilirseniz ( bilginiz dahilinde) kafalardaki tüm soruların aydınlatılmış olacağı kanısındayım
Teşekkürler
Yılmaz DURU
Merhaba Hüseyin bey, Yılmaz bey,
Eğer yazılımın tamamı sizin ise, yazılıma bir lisans dosyası koyup, her kaynak kod dosyasına da lisansının bir örneğini başlık kısmına eklemeniz yeterli. Her hangi bir kuruma patent veyahut lisans için başvurmanız gerekli değildir. Hukuki süreç genelde kurum yada kuruluşların lisansı ihlal etmesi durumunda ortaya çıkmaktadır. Aşağıda, örnek açık kaynak lisansı kullanan projeme göz atabilirsiniz.
https://github.com/yusufaytas/dlock
Teşekkürler,
GNU lisansı kapsamında bir yazılımı ticari amaçla kullanmak istiyorum. Yazınızda ticari olarak kullanabilirsiniz diye yazıyor. Öğrenmek istediğim bu lisans kapsamındaki bir ürünü kullanırken ayrıca bilmemiz gereken telif hakları sahipleri var mıdır? Örneğin camstudio isimli programı ticari amaçla kullanıyorum. Bu program için program şu kısmı falana kişi veya şirkete aittir ve telif hakkı bu kişinin veya şirketindir. Programı kullanırken bu kişi veya şirketle temasa geçmeli ve anlaşma yapmalısınız gibi bir durum söz konusu mudur? yoksa bu gnu lisans kapsamındaki bir ürünü herhangi bir kişi veya şirketle görüşmeden ticari olarak kullanmaya başlayabilir miyim?
Creative Commons Ticari olarak kullanılabilir mi kullanılamaz mı 🙂
İkisini de ön görmüşsünüz.